Kıdem tazminatı nedir, kimler alabilir?
Kıdem tazminatı, aynı işverende en az bir yıl çalışan işçiye iş sözleşmesi kanunda sayılan nedenlerle sona erdiğinde ödenen tazminattır. Dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu m.120 ile yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesidir. Kıdem tazminatı hakkı şu durumlarda doğar:
- İşverenin iş sözleşmesini feshetmesi (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan 4857 m.25/II feshi hariç)
- İşçinin haklı nedenle istifası (4857 m.24: sağlık sebepleri, ücretin ödenmemesi, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar, zorlayıcı sebepler)
- Emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı veya toptan ödeme almak için ayrılma
- Yaş dışındaki emeklilik şartlarını (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlayarak ayrılma
- Muvazzaf askerlik
- Kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması
- İşçinin ölümü (tazminat mirasçılara ödenir)
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret, yani bir aylık giydirilmiş brüt ücret ödenir. Bir yıldan artan aylar ve günler için de aynı oranda ödeme yapılır:
Brüt kıdem tazminatı = esas ücret × tam yıl + esas ücret ÷ 12 × artan ay + esas ücret ÷ 365 × artan gün
Esas ücret, giydirilmiş brüt ücretiniz ile çıkış tarihindeki kıdem tazminatı tavanından küçük olanıdır. Brüt tutardan yalnız binde 7,59 damga vergisi kesilir; gelir vergisi istisnadır (GVK m.25/7) ve SGK primi kesilmez. Tazminat hesabında çalışma süresi, işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki takvim farkıyla bulunur.
Giydirilmiş brüt ücret
Kıdem tazminatına esas ücret, son brüt ücrete düzenli olarak ödenen para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunur (1475 m.14). Bunlar arasında yol ve yemek yardımı, düzenli ödenen primler, yıllık ikramiyenin aylık karşılığı (ikramiye ÷ 12) sayılabilir. Hesaplayıcıdaki “Düzenli ek ödemeler” alanına bu tutarların aylık toplamını yazın. Ücreti sabit olmayanlarda (parça başı, komisyon, prim) son bir yılda ödenen ücretin çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama esas alınır.
Kıdem tazminatı tavanı
Bir yıl için ödenecek kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu tutar memur maaş katsayılarına göre yılda iki kez değişir ve işten çıkış tarihine göre uygulanır:
| Dönem | Bir yıl için tavan |
|---|---|
| 01.01.2026 – 30.06.2026 | 64.948,77 TL |
| 01.07.2026 – 31.12.2026 | 73.729,87 TL |
Giydirilmiş ücretiniz tavanın üzerindeyse hesap tavan üzerinden yapılır; hesaplayıcı bu durumda sizi ayrıca uyarır.
Örnek kıdem tazminatı hesabı
1 Haziran 2023'te işe girip 15 Eylül 2026'da işveren tarafından çıkarılan, giydirilmiş brüt ücreti 50.000 TL olan bir çalışanın kıdem süresi 3 yıl 3 ay 14 gündür:
- 3 tam yıl: 50.000 × 3 = 150.000,00 TL
- 3 ay: 50.000 ÷ 12 × 3 = 12.500,00 TL
- 14 gün: 50.000 ÷ 365 × 14 = 1.917,81 TL
- Brüt kıdem tazminatı: 164.417,81 TL
- Damga vergisi (binde 7,59): 1.247,93 TL
- Net kıdem tazminatı: 163.169,88 TL
Giydirilmiş ücret 50.000 TL, 2026 Temmuz tavanının (73.729,87 TL) altında kaldığı için tavan uygulanmaz.
İstifa ederseniz kıdem tazminatı alır mısınız?
Haklı bir neden olmadan istifa eden çalışan kıdem tazminatı alamaz. Ancak 4857 sayılı Kanun m.24'te sayılan haklı nedenlerle (ücretin zamanında ödenmemesi, çalışma koşullarının uygulanmaması, sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar gibi) yapılan istifada kıdem tazminatı hakkı doğar. Emeklilik için gerekli sigortalılık süresi ve prim gününü tamamlayıp yalnız yaşı bekleyenler de SGK'dan alacakları “kıdem tazminatı alabilir” yazısıyla ayrılarak kıdem tazminatı alabilir.
Hesaplamanın kapsamı
Hesaplayıcı 1475 m.14'e göre kıdem tazminatının brüt ve net tutarını bulur. Geç ödeme faizi, kamu kurumlarında hizmet birleştirme ve toplu iş sözleşmesindeki ek kıdem hakları hesaba katılmaz. İş sözleşmeniz bildirimsiz feshedildiyse ihbar tazminatı, işsiz kaldıysanız işsizlik maaşı hesaplayıcısına da bakın.