Gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Gelir vergisi, yıllık matrahın dilimlere bölünüp her dilime kendi oranının uygulanmasıyla hesaplanır (GVK m.103). Matrahın ilk 190.000 TL'lik kısmı %15, sonraki kısmı %20 ile vergilenir ve bu böyle devam eder. Bu yüzden “vergi dilimi yükseldi” demek, gelirin tamamının değil yalnız sınırı aşan kısmının daha yüksek oranla vergilendiği anlamına gelir.
2026 gelir vergisi dilimleri
Ücret gelirleri için 2026 tarifesi:
| Dilim | Yıllık matrah | Oran | Dilim sonuna kadar toplam vergi |
|---|---|---|---|
| 1. dilim | 0 – 190.000 TL | %15 | 28.500,00 TL |
| 2. dilim | 190.000 – 400.000 TL | %20 | 70.500,00 TL |
| 3. dilim | 400.000 – 1.500.000 TL | %27 | 367.500,00 TL |
| 4. dilim | 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 | 1.697.500,00 TL |
| 5. dilim | 5.300.000 TL üzeri | %40 | — |
Kira, serbest meslek kazancı, ticari kazanç gibi ücret dışı gelirlerde oranlar aynıdır ancak 3. dilim 1.000.000 TL'de biter:
| Dilim | Yıllık matrah | Oran | Dilim sonuna kadar toplam vergi |
|---|---|---|---|
| 1. dilim | 0 – 190.000 TL | %15 | 28.500,00 TL |
| 2. dilim | 190.000 – 400.000 TL | %20 | 70.500,00 TL |
| 3. dilim | 400.000 – 1.000.000 TL | %27 | 232.500,00 TL |
| 4. dilim | 1.000.000 – 5.300.000 TL | %35 | 1.737.500,00 TL |
| 5. dilim | 5.300.000 TL üzeri | %40 | — |
Ücretlilerde vergi dilimi neden yıl içinde değişir?
İşveren, ücretinizden her ay gelir vergisi keser. Kesinti, o yılın Ocak ayından itibaren biriken (kümülatif) matraha göre yapılır: bir ayın vergisi, o ayın matrahı eklendikten sonraki toplam vergiden önceki ayların toplam vergisinin çıkarılmasıyla bulunur. Matrah biriktikçe üst dilimlere geçilir ve aynı brüt ücretten kesilen vergi artar.
Örneğin aylık 60.000 TL brüt ücretin gelir vergisi matrahı, SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra 51.000 TL'dir. Biriken matrah Nisan'da 190.000 TL'yi, Ağustos'ta 400.000 TL'yi aşar. Bu çalışanın yıllık toplam gelir vergisi 69.858,83 TL olur.
Asgari ücret istisnası
2022'den beri her ücretlinin, asgari ücrete isabet eden kazancı gelir vergisinden istisnadır (GVK m.23/18). İstisna, asgari ücretin kendi kümülatif matrahına göre hesaplanır ve her ay hesaplanan vergiden düşülür:
| Dönem | Aylık istisna tutarı |
|---|---|
| Ocak – Haziran | 4.211,33 TL |
| Temmuz | 4.537,75 TL |
| Ağustos – Aralık | 5.615,10 TL |
Temmuz'da asgari ücretin kümülatif matrahı 190.000 TL'yi aştığı için istisnanın bir kısmı %20 oranıyla hesaplanır; Ağustos'tan itibaren istisnanın tamamı %20 dilimindedir. Bu yüzden vergi dilimi değişmeyen çalışanların Temmuz ve Ağustos'ta kesilen vergisi azalır.
Ücret dışı gelirlerin yıllık vergisi
Kira, serbest meslek veya ticari kazanç gibi gelirlerin vergisi yıllık beyannameyle, yıllık matrah üzerinden hesaplanır. Örneğin 500.000 TL yıllık matrahın vergisi 97.500,00 TL, 1.200.000 TL matrahınki 302.500,00 TL olur. Hesaplayıcının “Yıllık gelir (ücret dışı)” seçeneği vergiyi, efektif oranı ve dilimlere dağılımı gösterir.
Hesaplamanın kapsamı
Bu hesaplayıcı yıllık beyannamedeki gelir birleştirme, birden çok işverenden ücret alanların beyan eşiği, engellilik indirimi ve diğer indirim ve istisnaları hesaba katmaz. Ücretiniz için net tutarı görmek isterseniz brütten nete maaş hesaplama aracını kullanın.